Wonen en mantelzorg

Mantelzorg is hulp die iemand onbetaald geeft aan een bekende, zoals een familielid, vriend of buur. Het gaat om hulp die nodig is om zelfstandig te blijven wonen of mee te kunnen doen in de samenleving. Deze hulp is meer dan wat mensen normaal voor elkaar doen.

Een mantelzorgwoning is bedoeld voor iemand die mantelzorg ontvangt van de bewoner(s) van de hoofdwoning. Of andersom: de zorgontvanger woont in de hoofdwoning en de mantelzorger(s) in de mantelzorgwoning.

Er zijn verschillende mogelijkheden mogelijk voor een mantelzorgwoning:

• Een mantelzorgwoning als tijdelijk unit in de tuin plaatsen.
• Een bestaande garage of schuur verbouwen tot mantelzorgwoning.
• Een permanent gebouw neerzetten dat eerst als mantelzorgwoning en daarna als schuur of garage te gebruiken is.

Voorwaarden mantelzorgwoning

• Er mogen maximaal 2 volwassenen (als huishouden) in de mantelzorgwoning wonen.
• De bewoners van het hoofdpand en de mantelzorgwoning hebben een sociale relatie met elkaar. Dit kunnen familieleden zijn, maar ook vrienden of goede kennissen.
• De afgesproken mantelzorgrelatie wordt vastgelegd in een mantelzorgverklaring.

Bouwregels mantelzorgwoning

Een mantelzorgwoning wordt gezien als een bouwwerk bij een woning en is onder voorwaarden vergunningsvrij. Dit is vastgelegd in het tijdelijke deel van het omgevingsplan en in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl).

Er gelden bouwregels voor het bouwen of plaatsen van een mantelzorgwoning:

• Er is maximaal 1 mantelzorgwoning bij een hoofdgebouw met woonfunctie toegestaan.
• Een mantelzorgwoning mag alleen als dit past binnen de (vergunningsvrije) mogelijkheden van het omgevingsplan voor het bouwen.
• Buiten de bebouwde kom kan een tijdelijke mantelzorgunit van maximaal 100 m² in het achtererfgebied worden geplaatst. Het bouwwerk moet in z’n geheel of in delen te verplaatsen zijn.
• Na afloop van de mantelzorg mag het gebouw niet als woonruimte in stand blijven.

Een mantelzorgwoning is niet toegestaan in/bij:

• een recreatiewoning;
• een woonwagen;
• een monument of in een beschermd dorps- of stadsgezicht;
• een tijdelijke woning.

Hoe aanvragen of melden

Een mantelzorgwoning is onder voorwaarden vergunningsvrij. U heeft wel een mantelzorgverklaring nodig.

Voldoet de mantelzorgwoning aan de voorwaarden voor het vergunningsvrij plaatsen? Meld deze dan wel bij de gemeente. Ga naar de pagina Procedure omgevingsvergunning aanvragen of melden.

Met een pre-mantelzorgwoning past u uw woonsituatie aan op de zorgvraag die u in de toekomst verwacht. U gaat dichter wonen bij de persoon die u in de toekomst hulp gaat geven, of hij/zij komt dichter bij u wonen. Zo kunt u alvast wennen aan de nieuwe situatie, of juist langer in uw vertrouwde omgeving blijven wonen.

Een pre-mantelzorgwoning is mogelijk als de toekomstig mantelzorgontvanger:

• 67 jaar of ouder is;
• een progressieve ziekte of aandoening heeft die in de toekomst verslechtert.

Voor de pre-mantelzorgwoning gelden dezelfde (bouw)regels als voor een mantelzorgwoning. Maar voor het bouwen of plaatsen van een pre-mantelzorgwoning is wél een omgevingsvergunning nodig. Hoe u deze aanvraagt leest u op de pagina Procedure omgevingsvergunning aanvragen of melden.

De vergunning voor een pre-mantelzorgwoning geldt maximaal 10 jaar.

• Is er binnen die 10 jaar sprake van een mantelzorgsituatie? Dan kan de pre-mantelzorgwoning blijven als mantelzorgwoning.
• Is er na 10 jaar nog geen sprake van mantelzorg? Dan kan opnieuw een omgevingsvergunning worden aangevraagd.

Pre-mantelzorgverklaring

Voor het bouwen of plaatsen van een (pre-)mantelzorgwoning heeft u een (pre-)mantelzorgverklaring nodig. Neem contact op met Team Mantelzorg van Amaryllis: telefoonnummer 058-3030400 of stuur een e-mail naar mantelzorg@amaryllisleeuwarden.nl.

Uit de (pre-)mantelzorgverklaring moet blijken:

• dat er een sociale relatie is tussen de (toekomstige) mantelzorgontvanger en de (toekomstig) mantelzorger. Vaak wordt mantelzorg gegeven door familieleden, maar ook wel door vrienden of goede kennissen;
• hoeveel personen er in de (pre-)mantelzorgwoning gaan wonen. Het maximum aantal is 2;
• waarom er wordt gekozen voor een (pre-)mantelzorgwoning. Heeft iemand zorg nodig vanwege een bepaalde ziekte of aandoening? Of wordt er een pre-mantelzorgwoning aangevraagd door iemand van 67 jaar of ouder?
• wat de (te verwachten) zorgbehoefte is.

Bijvoorbeeld bij verhuizen of overlijden. Dan mag u de (pre-)mantelzorgwoning niet meer gebruiken als woning. Dit betekent dat:

• Een tijdelijke (pre-)mantelzorgunit moet worden afgebroken of weggehaald.
• Een aanbouw of schuur waarin een (pre-)mantelzorgwoning gemaakt is, hoeft niet te worden afgebroken. U moet wel zorgen dat deze niet langer als woning kan worden gebruikt. U moet dan de keuken en de badkamer verwijderen.

Meer informatie over het aanvragen van een vergunning vindt u op de pagina Procedure omgevingsvergunning aanvragen of melden.

Meer informatie over mantelzorgondersteuning vindt u op de pagina Mantelzorgondersteuning.

De volgende regelgeving vindt u op de website Overheid.nl (nationaal):

• Beleidsregel pre-mantelzorgwoningen Leeuwarden 2025.