CO2-Beleidscommunicatie 2025
Met de CO2-Prestatieladder wordt gemeente Leeuwarden uitgedaagd en gestimuleerd om de eigen CO2-uitstoot te kennen en te verminderen. In dit document leest u meer.
1. Inleiding en verantwoording
De gemeente Leeuwarden levert (direct en indirect) producten en diensten aan haar inwoners. En is een grote opdrachtgever voor leveranciers en onderaannemers in de regio. Met de CO2-Prestatieladder wordt gemeente Leeuwarden uitgedaagd en gestimuleerd om de eigen CO2-uitstoot te kennen en te verminderen. Ook wil de gemeente hiermee open zijn over haar CO2-uitstoot en via het verminderen van de CO2-uitstoot het goede voorbeeld geven. Met het behalen van niveau 3, richt de gemeente zich voornamelijk op de CO2-uitstoot van de eigen gemeentelijke organisatie. Het gaat hierbij om de uitstoot in scope 1 (ons eigen verbruik van de organisatie), 2 (verbruik van aanvullende diensten) en de uitstoot door zakelijk vervoer. Hier gaan we later in het document dieper op in. De CO2-Prestatieladder kent 4 invalshoeken:
- A. Inzicht
Het opstellen van een CO2-voetafdruk (volgens ISO 14064-1 norm). En daarmee inzicht krijgen in de CO2-uitstoot van de organisatie. - B. CO2-reductie
De ambitie van de organisatie om de CO2-uitstoot te verminderen. - C. Transparantie
De manier waarop open, in- en extern wordt gecommuniceerd over de CO2-voetafdruk en de doelstellingen om de uitstoot te verminderen. - D. Deelname aan initiatieven (In de sector of keten) om CO2 te verminderen.
Elke invalshoek is onderverdeeld in 5 niveaus. Een erkende certificerende instantie beoordeelt de ondernomen activiteiten. En bepaalt het niveau van de CO2-Prestatieladder. Hiervoor moet de gemeente op alle invalshoeken van de ladder activiteiten hebben ondernomen. In dit rapport vatten we het beleid voor het verminderen van de CO2-uitstoot samen. We geven een beschrijving van de organisatie en geven de berekende uitstoot weer. Ook benoemen we de maatregelen, doelstellingen en voortgang. En de deelname aan sector- en keteninitiatieven.
2. Beschrijving van de organisatie
2.1 Organisatiegrootte
Gemeente Leeuwarden valt met de CO2-uitstoot in de categorie grote organisatie. De totale CO2-uitstoot van gemeente Leeuwarden in het jaar 2024 bedraagt 4.739,3 ton CO2. Hiervan werd 3.494,9 ton CO2 veroorzaakt door directe GHG-emissies (scope 1), 955,6 ton CO2 door indirecte GHG-emissies (scope 2) en 288,7 ton CO2 door business travel (scope 3).
| DIENSTEN 12 | WERKEN/LEVERINGEN | |
| Kleine organisatie | Totale CO2-uitstoot bedraagt maximaal minder dan 500 ton per jaar. | Totale CO2-uitstoot van de kantoren en bedrijfsruimten bedraagt maximaal minder dan 500 ton per jaar, en de totale CO2-uitstoot van alle bouwplaatsen en productielocaties bedraag maximaal minder dan 2.000 ton per jaar. |
| Middelgrote organisatie | Totale CO2-uitstoot bedraagt maximaal minder dan 2.500 ton per jaar. | Totale CO2-uitstoot van de kantoren en bedrijfsruimten bedraagt maximaal minder dan 2.500 ton per jaar, en de totale CO2-uitstoot van alle bouwplaatsen en productielocaties bedraagt maximaal minder dan 10.000 ton per jaar. |
| Grote organisatie | Totale CO2-uitstoot bedraagt meer dan 2.500 ton per jaar. | Totale CO2-uitstoot van de kantoren en bedrijfsruimten bedraagt meer dan 2.500 ton per jaar, en de totale CO2-uitstoot van alle bouwplaatsen en productielocaties bedraagt meer dan 10.000 per jaar. |
Tabel 1: Indelen groottecategorieën volgens Handboek CO2-Prestatieladder 3.1
2.2 Projecten met gunningsvoordeel
Een project met gunningvoordeel is een project van een organisatie waarbij de CO2-Prestatieladder een rol heeft gespeeld in de aanbesteding. Hierbij is het niet relevant of het gunningvoordeel wel of niet doorslaggevend is geweest bij het verkrijgen van de opdracht. Of op welke manier de CO2-Prestatieladder in de aanbesteding is gevraagd.
De gemeente Leeuwarden heeft zelf geen projecten met gunningvoordeel. Maar vraagt de CO2-Prestatieladder wel uit. Wanneer er projecten met gunningvoordeel zijn, worden deze hier opgenomen.
3. Verantwoordelijkheid duurzaamheid
De eerste stap is het inzichtelijk maken van de energieverbruikers van de organisatie. Op basis van dit inzicht wordt er gekeken op welke punten er resultaat valt te behalen in het verminderen van de CO2-uitstoot. Dit inzicht is terug te vinden in de CO2-voetafdruk. Eenmaal per jaar worden de energieverbruikers in kaart gebracht. De wens is om dit op termijn halfjaarlijks te doen.
Er is gekozen om de CO2-voetafdruk van 2019 te gebruiken als referentiejaar. De CO2-uitstoot is berekend conform de eisen van de CO2-Prestatieladder. De betrouwbaarheid van de uitkomst, wordt gecontroleerd door middel van een externe audit, door een onafhankelijke externe partij.
Op basis van de CO2-uitstoot in 2019 bekijken we welke maatregelen en doelstelling(en) geformuleerd worden. Om de CO2-uitstoot vanaf dit referentiejaar te verminderen. Jaarlijks wordt bekeken of het gekozen referentiejaar nog steeds geschikt is voor de gestelde doelstelling en/of dat deze aangepast moet worden.
De doelstelling voor het verminderen van de CO2-uitstoot, wordt geformuleerd tot 2030. Vanuit deze vastgestelde algehele CO2 (reductie)doelstelling, is een plan van aanpak opgesteld. In dit plan worden de maatregelen benoemd die worden genomen om de doelstelling te halen. Ook wordt aangegeven welke afdelingen verantwoordelijk zijn voor het uitvoeren van de maatregelen.
3.1 Energiebeleid en doelstellingen
De algemene doelstelling van de CO2-prestatieladder als energiemanagementsysteem is om e komen tot een continue verbetering. Van zowel de energie-efficiëntie en het vermindering van de CO2-uitstoot van de organisatie.
Concreet is de doelstelling om in 2030 CO2-neutraal te zijn. En in 2025 80% minder CO2 in scope 1 en 2 uit te stoten ten opzichte van het referentiejaar (2019).
3.1.1 Energiemanagement actieplan
Onder/staande gegevens worden door de verantwoordelijke afdelingen aangeleverd aan de projectleider van de CO2-Prestatieladder. Deze zorgt voor het tijdig verwerken (halfjaarlijks) van de gegevens in de CO2-voetafdruk.
| soort uitstoot | eenheid | bron | wanneer |
Gas
|
m3 | Uitlezen meterstanden in portal | Maart |
Brandstof wag/enpark
|
Liter/kg/KWh | Rapportages, tankpassen, laadpassen | Maart |
Brandstof materieel
|
Liter | Rapportages, tankpassen | Maart |
| Elektriciteit | kWh | Uitlezen meterstanden in portal | Maart |
| Stadswarmte | GJ | Facturen energieleverancier | Maart |
Zakelijke kilometers
|
Euro km |
Declaratieoverzicht, Excel export | Maart |
Zakelijke kilometers
|
km | Managementrapportage NS portal | Maart |
| Vliegreizen | km | Declaratieoverzicht, Excel export | Maart |
Tabel 2: Energiemanagement actieplan.
Om de CO2-Prestatieladder te onderhouden zijn acties, planningen en verantwoordelijkheden binnen de organisatie belegd. Bij het periodiek in kaart brengen van de CO2-voetafdruk zijn diverse personen en afdelingen betrokken. Bij iedere inventarisatie wordt beoordeeld in hoeverre de kwaliteit van aangeleverde data verbeterd kan of moet worden. De betrokkenen, taakstelling en de datakwaliteit inclusief verbetermogelijkheden staan in de Excel ‘Acties, planning & verantwoordelijkheden’ beschreven. Dit is een dynamisch document voor intern gebruik, ter inzage beschikbaar bij de CO2-verantwoordelijke.
4. Berekende CO2-uitstoot
In dit hoofdstuk worden de berekende broeikasgassen toegelicht. Het Green House Gas Protocol maakt onderscheid in verschillende scopes (o.a. direct of indirect) op basis van de herkomst van het broeikasgas. Hieruit ontstaat een zogenaamde ‘inventaris aan broeikasgassen’ die de organisatie kan meten en bijsturen.
Het gaat hierbij om de CO2-uitstoot die vrijkomt bij de eigen activiteiten. Overige broeikasgassen worden niet meegenomen, de impact hiervan is ook verwaarloosbaar voor de meegenomen activiteiten. In de volgende paragraaf wordt de CO2-voetafdruk van gemeente Leeuwarden weergegeven.
4.1 Directie- en indirecte CO2-uitstoot
De directe- en indirecte GHG-emissies van de gemeente Leeuwarden bedroegen in 2019 14.577 ton CO2. De totale CO2-uitstoot van gemeente Leeuwarden in het jaar 2024 bedraagt 4.739,3 ton CO2. Hiervan werd 3.494,9 ton CO2 veroorzaakt door directe GHG-emissies (scope 1), 955,6 ton CO2 door indirecte GHG-emissies (scope 2) en 288,7 ton CO2 door business travel (scope 3).
| Voortgang jaarlijkse Co2- emissies, gehele organisatie | ||||||
| Type emissiestroom Scope1 | 2019
Heel jaar |
2020
Heel jaar |
2021
Heel jaar |
2022
Heel jaar |
2023
Heel jaar |
2024
Heel jaar |
| Aardgasverbruik | 2.052,1 | 1.977,2 | 2.121,8 | 2.061,9 | 1.826,8 | 1.909,2 |
| Brandstofverbruik bedrijfsmiddelen – diesel | 93,1 | 119,8 | 90,9 | 100,9 | 134,6 | 127,9 |
| Brandstofverbruik bedrijfsmiddelen – Aspen | 36,1 | 31,6 | 37,6 | 54,9 | 55,6 | 39,3 |
| Brandstofverbruik bedrijfsmiddelen – Propaan | 2,2 | 1,8 | 1,8 | 1,9 | 1,3 | 1,2 |
| Brandstofverbruik wagenpark – diesel | 1.223,8 | 1.285,7 | 1.217,7 | 1.135,9 | 1.084,4 | 917,3 |
| Brandstofverbruik wagenpark – benzine | 43,3 | 45,2 | 74,5 | 46,0 | 43,1 | 50,9 |
| Brandstofverbruik wagenpark – HVO | – | 3,0 | 8,8 | 9,1 | 8,5 | 19,1 |
| Brandstofverbruik wagenpark – LPG | 2,0 | 2,1 | – | – | – | – |
| Brandstofverbruik wagenpark – LNG | 24,7 | 20,0 | 23,2 | 16,9 | 9,7 | 5,8 |
| Brandstofverbruik wagenpark – CNG | 124,0 | 199,0 | 212,3 | 162,2 | 155,2 | 38,7 |
| Brandstofverbruik wagenpark – bio-CNG | 236,0 | 495,9 | 274,6 | 297,6 | 323,2 | 385,7 |
| Totaal scope 1 | 3.837,5 | 4.181,1 | 4.063,2 | 3.887,3 | 3.642,4 | 3.494,9 |
| Type emissiestroom scope 2 | ||||||
| Elektriciteitsverbruik – grijze stroom | 9.690,0 | 6.523,9 | 1.763,8 | 1.875,0 | 481,1 | – |
| Elektriciteitsverbruik – groene stroom | – | – | – | – | – | – |
| Elektriciteitsverbruik – biomassa | 3,2 | 3,2 | 3,2 | 1,9 | 1,7 | 4,3 |
| Elektriciteitsverbruik – wagens (grijs) | – | – | – | 0,7 | 15,9 | 17,0 |
| Elektriciteitsverbruik – wagens (groen) | – | – | – | – | – | – |
| Warmtelevering – centrale De Zuidlanden | – | – | – | – | 32,6 | 24,7 |
| Warmtelevering – centrale Camminghaburen | – | – | – | – | 514,4 | 600,5 |
| Warmtelevering – STEG central | 843,7 | 723,9 | 744,0 | 515,7 | 373,9 | 309,1 |
| Totaal scope 2 | 10.536,9 | 7.251,1 | 2.510,9 | 2.393,3 | 1.419,6 | 955,6 |
| Type emissiestroom business travel | ||||||
| Zakelijk vervoer – gedeclareerde kilometers | 176,4 | 117,7 | 104,0 | 227,2 | 262,2 | 274,9 |
| Zakelijk vervoer – openbaar vervoer | 26,4 | 6,4 | 1,0 | 1,8 | 0,6 | 0,4 |
| Zakelijk vervoer – trein nationaal | – | – | – | – | 0,2 | 0,3 |
| Zakelijk vervoer – bootreis | – | – | – | – | 8,4 | 4,5 |
| Vliegreizen minder dan 700 km | 0,7 | – | – | – | 0,4 | – |
| Vliegreizen meer dan tussen 700 – 2500 km | – | 0,3 | 0,5 | – | 5,3 | 3,6 |
| Vliegreizen meer dan 2500 km | – | – | – | – | – | 4,9 |
| Totaal business travel | 203,5 | 124,4 | 105,1 | 229,0 | 277,1 | 288,7 |
| Totaal emissies | 14.577,9 | 11.556,7 | 6.679,3 | 6.509,6 | 5.339,2 | 4.739,3 |
Tabel 3: CO2-uitstoot 2024 (in tonnen CO2)
5. CO2-verminderende maatregelen
| Co2-verminderende maatregelen | |
| Scope 1 Gasverbruik | Verminderen op totaal |
| Gasvrij maken diverse panden binnen het gemeentelijke vastgoedportfolio (inclusief BV Sport) | 13% |
| Scope 1 Brandstofverbruik | |
| Overstap op HVO | 2% |
| Wagenpark elektrificeren | 1% |
| Bio-CNG tanken in plaats van CNG | 0,3% |
| HVO-100-veerboot | 0,6% |
| HVO-100 BV Sport | 0,9% |
| Scope 2 – Elektriciteitsverbruik | |
| Inkoop GVO’s voor verbruik gemeente | 44% |
| Straatverlichting vervangen door LED * | 0% |
| Verledden gymzalen * | 0% |
| Zonnepanelen plaatsen bij gemeentelijke panden * | 0% |
| Scope 3 – Zakelijk reizen | |
| Toepassen van video en-of teleconferencing | 0,05% |
| Deel van de week thuiswerken | 0,4% |
| Werk slim/reis slim initiatief | 0,1% |
| Verbonden partijen | |
| Aanleg zonnepanelen Caparis | 4% |
| Inkoop Garanties van Oorsprong BV Sport | 15% |
| Inkoop GVO’s bij overige verbonden partijen | 3% |
| Organisatorische maatrgelen | |
| Informeren medewerkers over duurzaam gedrag op kantoor | – |
*Deze maatregel heeft wel een effect op het verminderen van energieverbruik (in GJ), maar heeft geen effect op de CO2-uitstoot. Er wordt namelijk al groene stroom ingekocht.
6. Doelstellingen
De organisatie heeft als doel gesteld om in de komende jaren, gemeten vanaf het referentiejaar tot aan het jaar van herbeoording, onderstaande CO2-vermindering te realiseren.
Scope 1 en 2 Doelstelling gemeente Leeuwarden
- Gemeente Leeuwarden wil als organisatie in 2030 CO2 neutraal zijn.
- Bovengenoemde doelstellingen zijn absoluut. Nader gespecificeerd van scope 1 en 2 zijn de doelstellingen voor 2030 als volgt:
Subdoelstellingen
- Scope 1 – 100% reductie in 2030 ten opzichte van 2019
- Scope 2 – 100% reductie in 2030 ten opzichte van 2019
- Zakelijk reizen – 100% reductie in 2030 ten opzichte van 2019
- Energieverbruik – 22% reductie in 2030 ten opzichte van 2019
- Alternatieve brandstoffen – Brandstofverbruik is zo snel mogelijk HVO-100 of Bio-CNG
Ook voor de komende 3 jaar zijn doelstellingen opgesteld:
Subdoelstellingen
- 2023 – 60% vermindering ten opzichte van 2019
- 2024 – 70% vermindering ten opzichte van 2019
- 2025 – 80% vermindering van opzichte van 2019
7. Voortgang
De gemeente Leeuwarden loopt iets voor op schema ten aanzien van de absolute doelstelling. Momenteel is een reductie bereikt van 66% ten opzichte van 66% ten opzichte van het referentiejaar 2019.
In de bovenstaande figuur V1 is duidelijk te zien dat de trendlijnen de juiste kant op bewegen. Scope 1 en 2 dalen volgens verwachting en doelstelling. Enkel de uitstoot in de business travel gaat de verkeerde kant op. Absoluut gezien is hier de uitstoot toegenomen van 203,5 ton CO2 uitstoot naar 288,7 ton CO2 uitstoot. Dit is een stijging van 41%. Een gedeelte van de verklaring zit hem in het feit dat de gemeentelijke organisatie in de loop der jaren is gegroeid en dat meer personeelsleden kilometers declareren. Ook zien we een effect van de Coronacrisis. Personeel is op een andere manier gaan reizen tijdens Corona (minder gebruik van OV) en dit is blijven hangen. De gemeente Leeuwarden is hier niet uniek in. Dit zien we bij veel andere (gemeentelijke) organisaties.
7.1 Subdoelstellingen
| Doelstelling | Voortgang | |
| Scope 1 | 100% reductie in 2030 ten opzichte van 2019 | – 9% |
| Scope 2 | 100% reductie in 2030 ten opzichte van 2019 | – 91% |
| Business travel | 100% reductie in 2030 ten opzichte van 2019 | + 41% |
| Energieverbruik | 22% reductie in 2030 ten opzichte van 2019 | – 10 % |
| Alternatieve brandstoffen | Brandstofverbruik is zo snel mogelijk HVO-100 of Bio-CNG | 53% van de gekochte brandstoffen (exclusief aardgas) is momenteel HV100 of Bio-CNG |
8. Deelname aan sector- en keteninitiatieven
Vanuit de CO2-Prestatieladder wordt gevraagd om deelname aan één of meerdere sector- of keteninitiatieven. Gemeente Leeuwarden dient zich op de hoogte te stellen van de initiatieven die binnen de branche spelen. De SKAO houdt hiervoor op Initiatieven en Programma’s (co2- prestatieladder.nl) een compleet overzicht bij van alle initiatieven en reductieprogramma’s. Eventuele geschikte initiatieven zijn besproken met de projectleider en met het management. Aangezien de organisatie aan meerdere initiatieven deelneemt is dit alleen ter inspiratie geraadpleegd.
8.1 Actieve deelname
Door deelname aan een initiatief en de interactie met andere organisaties / sectoren kan informatie worden uitgewisseld en kunnen in samenwerking nieuwe ideeën en ontwikkelingen op het gebied van CO2-reductie tot stand komen. Vanuit dit doel vraagt de norm om een actieve deelname, middels bijvoorbeeld werkgroepen. Verslagen van bijeenkomsten en van overlegmomenten en presentaties van gemeente Leeuwarden in de werkgroep kunnen tegenover de auditor dienen als bewijs van actieve deelname.
8.2 Lopende initiatieven
Vereniging Circulair Fryslân
Door actief lidmaatschap aan deze vereniging wordt op verschillende thema’s binnen circulariteit samengewerkt tussen overheden, onderwijs en bedrijven. Budget:
- Lidmaatschap € 18.000,- per jaar.
- 8 uur per week.
F4-verband
Het F4-verband bestaat uit de vier grootste gemeenten van provincie Fryslân. Binnen dit verband worden thema’s zoals duurzaamheid behandeld. Hoe kan de ene organisatie iets voor de ander betekenen? Ook i.r.t. de CO2- prestatieladder komt dit netwerk van pas.
Vereniging van Friese Gemeenten (VFG)
Gemeente Leeuwarden maakt deel uit van het netwerk van Friese gemeenten. De commissie Klimaat en Energie komt gemiddeld 4 maal per jaar samen. Dit netwerk is van belang voor de lobby naar de Rijksoverheid. Een Fries standpunt kan namelijk worden meegenomen naar de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG).
SKAO, CoP
Stichting Klimaatvriendelijk Aanbesteden & Ondernemen (SKAO) is de onafhankelijke eigenaar en beheerder van de CO2-Prestatieladder en verantwoordelijk voor het gebruik en de doorontwikkeling van het certificeringschema. Daarnaast zorgt zij voor verbreding van het gebruik van de CO2- Prestatieladder bij bedrijven, opdrachtgevers en in sectoren. SKAO jaagt bedrijven en overheden met de CO2-Prestatieladder aan om CO2 te reduceren met als doel een klimaatneutraal bedrijfsleven te realiseren. Het faciliteert onderzoek naar de verbetering en doorontwikkeling van de CO2- Prestatieladder. Gemeente Leeuwarden heeft zich aangesloten bij de community of practices voor 100.000 plus gemeenten. Binnen dit verband worden uitdagingen en oplossingen besproken die relevant zijn voor gemeenten met een dergelijke omvang.
Freonen van Fossielfrij Fryslân (FFF)
Gemeente Leeuwarden is lid van Freonen van Fossielfrij Fryslân. Dit netwerk bestaande uit bedrijven, overheden, onderwijsinstellingen e.a. is er op gericht om het gebruik van fossiele brandstoffen aan banden te leggen. Dit doet zij aan de hand van ludieke evenementen. Zo werd onder meer de elfwegentocht georganiseerd. 11 dagen lang geen druppel benzine!
Disclaimer & Colofon
Uitsluiting van juridische aansprakelijkheid
Hoewel de informatie in dit rapport afkomstig is van betrouwbare bronnen en exceptionele zorgvuldigheid is betracht tijdens het samenstellen van deze rapportage kunnen De Duurzame Adviseurs geen juridische aansprakelijkheid aanvaarden voor fouten, onnauwkeurigheden, ongeacht de oorzaak daarvan en voor schade als gevolg daarvan. De borging en uitvoering van de opgestelde beoogde doelen en maatregelen aanwezig in dit rapport liggen bij de verantwoordelijkheid van de opdrachtgever. Voor het niet behalen van doelen en/of het onjuist aanleveren van data door de opdrachtgever, kunnen De Duurzame Adviseurs niet aansprakelijk worden gesteld.
In geen enkel geval zijn De Duurzame Adviseurs, haar eigenaren en/of medewerkers aansprakelijk ten aanzien van indirecte, immateriële of gevolgschade met inbegrip van gederfde winst of inkomsten en verlies van contracten of orders.
Bescherming intellectueel eigendom
Het auteursrecht op dit document berust bij De Duurzame Adviseurs of bij derden welke bij toestemming deze documentatie beschikbaar hebben gesteld aan Gemeente Leeuwarden.
Vermenigvuldiging in wat voor vorm dan ook is alleen toegestaan door voorafgaande toestemming door De Duurzame Adviseurs.
Ondertekening
Auteur(s): Jop Bijvoet, De Duurzame Adviseurs
Kenmerk: CO2-Beleidscommunicatie 2025
Datum: Juni 2025
Versie: 1.0
Verantwoordelijke manager: Jannie Lania
Inhoudsopgave:
1. Inleiding en verantwoording
De gemeente Leeuwarden levert (direct en indirect) producten en diensten aan haar inwoners. En is een grote opdrachtgever voor leveranciers en onderaannemers in de regio. Met de CO2-Prestatieladder wordt gemeente Leeuwarden uitgedaagd en gestimuleerd om de eigen CO2-uitstoot te kennen en te verminderen. Ook wil de gemeente hiermee open zijn over haar CO2-uitstoot en via het verminderen van de CO2-uitstoot het goede voorbeeld geven. Met het behalen van niveau 3, richt de gemeente zich voornamelijk op de CO2-uitstoot van de eigen gemeentelijke organisatie. Het gaat hierbij om de uitstoot in scope 1 (ons eigen verbruik van de organisatie), 2 (verbruik van aanvullende diensten) en de uitstoot door zakelijk vervoer. Hier gaan we later in het document dieper op in. De CO2-Prestatieladder kent 4 invalshoeken:
- A. Inzicht
Het opstellen van een CO2-voetafdruk (volgens ISO 14064-1 norm). En daarmee inzicht krijgen in de CO2-uitstoot van de organisatie. - B. CO2-reductie
De ambitie van de organisatie om de CO2-uitstoot te verminderen. - C. Transparantie
De manier waarop open, in- en extern wordt gecommuniceerd over de CO2-voetafdruk en de doelstellingen om de uitstoot te verminderen. - D. Deelname aan initiatieven (In de sector of keten) om CO2 te verminderen.
Elke invalshoek is onderverdeeld in 5 niveaus. Een erkende certificerende instantie beoordeelt de ondernomen activiteiten. En bepaalt het niveau van de CO2-Prestatieladder. Hiervoor moet de gemeente op alle invalshoeken van de ladder activiteiten hebben ondernomen. In dit rapport vatten we het beleid voor het verminderen van de CO2-uitstoot samen. We geven een beschrijving van de organisatie en geven de berekende uitstoot weer. Ook benoemen we de maatregelen, doelstellingen en voortgang. En de deelname aan sector- en keteninitiatieven.
2. Beschrijving van de organisatie
2.1 Organisatiegrootte
Gemeente Leeuwarden valt met de CO2-uitstoot in de categorie grote organisatie. De totale CO2-uitstoot van gemeente Leeuwarden in het jaar 2024 bedraagt 4.739,3 ton CO2. Hiervan werd 3.494,9 ton CO2 veroorzaakt door directe GHG-emissies (scope 1), 955,6 ton CO2 door indirecte GHG-emissies (scope 2) en 288,7 ton CO2 door business travel (scope 3).
| DIENSTEN 12 | WERKEN/LEVERINGEN | |
| Kleine organisatie | Totale CO2-uitstoot bedraagt maximaal minder dan 500 ton per jaar. | Totale CO2-uitstoot van de kantoren en bedrijfsruimten bedraagt maximaal minder dan 500 ton per jaar, en de totale CO2-uitstoot van alle bouwplaatsen en productielocaties bedraag maximaal minder dan 2.000 ton per jaar. |
| Middelgrote organisatie | Totale CO2-uitstoot bedraagt maximaal minder dan 2.500 ton per jaar. | Totale CO2-uitstoot van de kantoren en bedrijfsruimten bedraagt maximaal minder dan 2.500 ton per jaar, en de totale CO2-uitstoot van alle bouwplaatsen en productielocaties bedraagt maximaal minder dan 10.000 ton per jaar. |
| Grote organisatie | Totale CO2-uitstoot bedraagt meer dan 2.500 ton per jaar. | Totale CO2-uitstoot van de kantoren en bedrijfsruimten bedraagt meer dan 2.500 ton per jaar, en de totale CO2-uitstoot van alle bouwplaatsen en productielocaties bedraagt meer dan 10.000 per jaar. |
Tabel 1: Indelen groottecategorieën volgens Handboek CO2-Prestatieladder 3.1
2.2 Projecten met gunningsvoordeel
Een project met gunningvoordeel is een project van een organisatie waarbij de CO2-Prestatieladder een rol heeft gespeeld in de aanbesteding. Hierbij is het niet relevant of het gunningvoordeel wel of niet doorslaggevend is geweest bij het verkrijgen van de opdracht. Of op welke manier de CO2-Prestatieladder in de aanbesteding is gevraagd.
De gemeente Leeuwarden heeft zelf geen projecten met gunningvoordeel. Maar vraagt de CO2-Prestatieladder wel uit. Wanneer er projecten met gunningvoordeel zijn, worden deze hier opgenomen.
3. Verantwoordelijkheid duurzaamheid
De eerste stap is het inzichtelijk maken van de energieverbruikers van de organisatie. Op basis van dit inzicht wordt er gekeken op welke punten er resultaat valt te behalen in het verminderen van de CO2-uitstoot. Dit inzicht is terug te vinden in de CO2-voetafdruk. Eenmaal per jaar worden de energieverbruikers in kaart gebracht. De wens is om dit op termijn halfjaarlijks te doen.
Er is gekozen om de CO2-voetafdruk van 2019 te gebruiken als referentiejaar. De CO2-uitstoot is berekend conform de eisen van de CO2-Prestatieladder. De betrouwbaarheid van de uitkomst, wordt gecontroleerd door middel van een externe audit, door een onafhankelijke externe partij.
Op basis van de CO2-uitstoot in 2019 bekijken we welke maatregelen en doelstelling(en) geformuleerd worden. Om de CO2-uitstoot vanaf dit referentiejaar te verminderen. Jaarlijks wordt bekeken of het gekozen referentiejaar nog steeds geschikt is voor de gestelde doelstelling en/of dat deze aangepast moet worden.
De doelstelling voor het verminderen van de CO2-uitstoot, wordt geformuleerd tot 2030. Vanuit deze vastgestelde algehele CO2 (reductie)doelstelling, is een plan van aanpak opgesteld. In dit plan worden de maatregelen benoemd die worden genomen om de doelstelling te halen. Ook wordt aangegeven welke afdelingen verantwoordelijk zijn voor het uitvoeren van de maatregelen.
3.1 Energiebeleid en doelstellingen
De algemene doelstelling van de CO2-prestatieladder als energiemanagementsysteem is om e komen tot een continue verbetering. Van zowel de energie-efficiëntie en het vermindering van de CO2-uitstoot van de organisatie.
Concreet is de doelstelling om in 2030 CO2-neutraal te zijn. En in 2025 80% minder CO2 in scope 1 en 2 uit te stoten ten opzichte van het referentiejaar (2019).
3.1.1 Energiemanagement actieplan
Onder/staande gegevens worden door de verantwoordelijke afdelingen aangeleverd aan de projectleider van de CO2-Prestatieladder. Deze zorgt voor het tijdig verwerken (halfjaarlijks) van de gegevens in de CO2-voetafdruk.
| soort uitstoot | eenheid | bron | wanneer |
Gas
|
m3 | Uitlezen meterstanden in portal | Maart |
Brandstof wag/enpark
|
Liter/kg/KWh | Rapportages, tankpassen, laadpassen | Maart |
Brandstof materieel
|
Liter | Rapportages, tankpassen | Maart |
| Elektriciteit | kWh | Uitlezen meterstanden in portal | Maart |
| Stadswarmte | GJ | Facturen energieleverancier | Maart |
Zakelijke kilometers
|
Euro km |
Declaratieoverzicht, Excel export | Maart |
Zakelijke kilometers
|
km | Managementrapportage NS portal | Maart |
| Vliegreizen | km | Declaratieoverzicht, Excel export | Maart |
Tabel 2: Energiemanagement actieplan.
Om de CO2-Prestatieladder te onderhouden zijn acties, planningen en verantwoordelijkheden binnen de organisatie belegd. Bij het periodiek in kaart brengen van de CO2-voetafdruk zijn diverse personen en afdelingen betrokken. Bij iedere inventarisatie wordt beoordeeld in hoeverre de kwaliteit van aangeleverde data verbeterd kan of moet worden. De betrokkenen, taakstelling en de datakwaliteit inclusief verbetermogelijkheden staan in de Excel ‘Acties, planning & verantwoordelijkheden’ beschreven. Dit is een dynamisch document voor intern gebruik, ter inzage beschikbaar bij de CO2-verantwoordelijke.
4. Berekende CO2-uitstoot
In dit hoofdstuk worden de berekende broeikasgassen toegelicht. Het Green House Gas Protocol maakt onderscheid in verschillende scopes (o.a. direct of indirect) op basis van de herkomst van het broeikasgas. Hieruit ontstaat een zogenaamde ‘inventaris aan broeikasgassen’ die de organisatie kan meten en bijsturen.
Het gaat hierbij om de CO2-uitstoot die vrijkomt bij de eigen activiteiten. Overige broeikasgassen worden niet meegenomen, de impact hiervan is ook verwaarloosbaar voor de meegenomen activiteiten. In de volgende paragraaf wordt de CO2-voetafdruk van gemeente Leeuwarden weergegeven.
4.1 Directie- en indirecte CO2-uitstoot
De directe- en indirecte GHG-emissies van de gemeente Leeuwarden bedroegen in 2019 14.577 ton CO2. De totale CO2-uitstoot van gemeente Leeuwarden in het jaar 2024 bedraagt 4.739,3 ton CO2. Hiervan werd 3.494,9 ton CO2 veroorzaakt door directe GHG-emissies (scope 1), 955,6 ton CO2 door indirecte GHG-emissies (scope 2) en 288,7 ton CO2 door business travel (scope 3).
| Voortgang jaarlijkse Co2- emissies, gehele organisatie | ||||||
| Type emissiestroom Scope1 | 2019
Heel jaar |
2020
Heel jaar |
2021
Heel jaar |
2022
Heel jaar |
2023
Heel jaar |
2024
Heel jaar |
| Aardgasverbruik | 2.052,1 | 1.977,2 | 2.121,8 | 2.061,9 | 1.826,8 | 1.909,2 |
| Brandstofverbruik bedrijfsmiddelen – diesel | 93,1 | 119,8 | 90,9 | 100,9 | 134,6 | 127,9 |
| Brandstofverbruik bedrijfsmiddelen – Aspen | 36,1 | 31,6 | 37,6 | 54,9 | 55,6 | 39,3 |
| Brandstofverbruik bedrijfsmiddelen – Propaan | 2,2 | 1,8 | 1,8 | 1,9 | 1,3 | 1,2 |
| Brandstofverbruik wagenpark – diesel | 1.223,8 | 1.285,7 | 1.217,7 | 1.135,9 | 1.084,4 | 917,3 |
| Brandstofverbruik wagenpark – benzine | 43,3 | 45,2 | 74,5 | 46,0 | 43,1 | 50,9 |
| Brandstofverbruik wagenpark – HVO | – | 3,0 | 8,8 | 9,1 | 8,5 | 19,1 |
| Brandstofverbruik wagenpark – LPG | 2,0 | 2,1 | – | – | – | – |
| Brandstofverbruik wagenpark – LNG | 24,7 | 20,0 | 23,2 | 16,9 | 9,7 | 5,8 |
| Brandstofverbruik wagenpark – CNG | 124,0 | 199,0 | 212,3 | 162,2 | 155,2 | 38,7 |
| Brandstofverbruik wagenpark – bio-CNG | 236,0 | 495,9 | 274,6 | 297,6 | 323,2 | 385,7 |
| Totaal scope 1 | 3.837,5 | 4.181,1 | 4.063,2 | 3.887,3 | 3.642,4 | 3.494,9 |
| Type emissiestroom scope 2 | ||||||
| Elektriciteitsverbruik – grijze stroom | 9.690,0 | 6.523,9 | 1.763,8 | 1.875,0 | 481,1 | – |
| Elektriciteitsverbruik – groene stroom | – | – | – | – | – | – |
| Elektriciteitsverbruik – biomassa | 3,2 | 3,2 | 3,2 | 1,9 | 1,7 | 4,3 |
| Elektriciteitsverbruik – wagens (grijs) | – | – | – | 0,7 | 15,9 | 17,0 |
| Elektriciteitsverbruik – wagens (groen) | – | – | – | – | – | – |
| Warmtelevering – centrale De Zuidlanden | – | – | – | – | 32,6 | 24,7 |
| Warmtelevering – centrale Camminghaburen | – | – | – | – | 514,4 | 600,5 |
| Warmtelevering – STEG central | 843,7 | 723,9 | 744,0 | 515,7 | 373,9 | 309,1 |
| Totaal scope 2 | 10.536,9 | 7.251,1 | 2.510,9 | 2.393,3 | 1.419,6 | 955,6 |
| Type emissiestroom business travel | ||||||
| Zakelijk vervoer – gedeclareerde kilometers | 176,4 | 117,7 | 104,0 | 227,2 | 262,2 | 274,9 |
| Zakelijk vervoer – openbaar vervoer | 26,4 | 6,4 | 1,0 | 1,8 | 0,6 | 0,4 |
| Zakelijk vervoer – trein nationaal | – | – | – | – | 0,2 | 0,3 |
| Zakelijk vervoer – bootreis | – | – | – | – | 8,4 | 4,5 |
| Vliegreizen minder dan 700 km | 0,7 | – | – | – | 0,4 | – |
| Vliegreizen meer dan tussen 700 – 2500 km | – | 0,3 | 0,5 | – | 5,3 | 3,6 |
| Vliegreizen meer dan 2500 km | – | – | – | – | – | 4,9 |
| Totaal business travel | 203,5 | 124,4 | 105,1 | 229,0 | 277,1 | 288,7 |
| Totaal emissies | 14.577,9 | 11.556,7 | 6.679,3 | 6.509,6 | 5.339,2 | 4.739,3 |
Tabel 3: CO2-uitstoot 2024 (in tonnen CO2)
5. CO2-verminderende maatregelen
| Co2-verminderende maatregelen | |
| Scope 1 Gasverbruik | Verminderen op totaal |
| Gasvrij maken diverse panden binnen het gemeentelijke vastgoedportfolio (inclusief BV Sport) | 13% |
| Scope 1 Brandstofverbruik | |
| Overstap op HVO | 2% |
| Wagenpark elektrificeren | 1% |
| Bio-CNG tanken in plaats van CNG | 0,3% |
| HVO-100-veerboot | 0,6% |
| HVO-100 BV Sport | 0,9% |
| Scope 2 – Elektriciteitsverbruik | |
| Inkoop GVO’s voor verbruik gemeente | 44% |
| Straatverlichting vervangen door LED * | 0% |
| Verledden gymzalen * | 0% |
| Zonnepanelen plaatsen bij gemeentelijke panden * | 0% |
| Scope 3 – Zakelijk reizen | |
| Toepassen van video en-of teleconferencing | 0,05% |
| Deel van de week thuiswerken | 0,4% |
| Werk slim/reis slim initiatief | 0,1% |
| Verbonden partijen | |
| Aanleg zonnepanelen Caparis | 4% |
| Inkoop Garanties van Oorsprong BV Sport | 15% |
| Inkoop GVO’s bij overige verbonden partijen | 3% |
| Organisatorische maatrgelen | |
| Informeren medewerkers over duurzaam gedrag op kantoor | – |
*Deze maatregel heeft wel een effect op het verminderen van energieverbruik (in GJ), maar heeft geen effect op de CO2-uitstoot. Er wordt namelijk al groene stroom ingekocht.
6. Doelstellingen
De organisatie heeft als doel gesteld om in de komende jaren, gemeten vanaf het referentiejaar tot aan het jaar van herbeoording, onderstaande CO2-vermindering te realiseren.
Scope 1 en 2 Doelstelling gemeente Leeuwarden
- Gemeente Leeuwarden wil als organisatie in 2030 CO2 neutraal zijn.
- Bovengenoemde doelstellingen zijn absoluut. Nader gespecificeerd van scope 1 en 2 zijn de doelstellingen voor 2030 als volgt:
Subdoelstellingen
- Scope 1 – 100% reductie in 2030 ten opzichte van 2019
- Scope 2 – 100% reductie in 2030 ten opzichte van 2019
- Zakelijk reizen – 100% reductie in 2030 ten opzichte van 2019
- Energieverbruik – 22% reductie in 2030 ten opzichte van 2019
- Alternatieve brandstoffen – Brandstofverbruik is zo snel mogelijk HVO-100 of Bio-CNG
Ook voor de komende 3 jaar zijn doelstellingen opgesteld:
Subdoelstellingen
- 2023 – 60% vermindering ten opzichte van 2019
- 2024 – 70% vermindering ten opzichte van 2019
- 2025 – 80% vermindering van opzichte van 2019
7. Voortgang
De gemeente Leeuwarden loopt iets voor op schema ten aanzien van de absolute doelstelling. Momenteel is een reductie bereikt van 66% ten opzichte van 66% ten opzichte van het referentiejaar 2019.
In de bovenstaande figuur V1 is duidelijk te zien dat de trendlijnen de juiste kant op bewegen. Scope 1 en 2 dalen volgens verwachting en doelstelling. Enkel de uitstoot in de business travel gaat de verkeerde kant op. Absoluut gezien is hier de uitstoot toegenomen van 203,5 ton CO2 uitstoot naar 288,7 ton CO2 uitstoot. Dit is een stijging van 41%. Een gedeelte van de verklaring zit hem in het feit dat de gemeentelijke organisatie in de loop der jaren is gegroeid en dat meer personeelsleden kilometers declareren. Ook zien we een effect van de Coronacrisis. Personeel is op een andere manier gaan reizen tijdens Corona (minder gebruik van OV) en dit is blijven hangen. De gemeente Leeuwarden is hier niet uniek in. Dit zien we bij veel andere (gemeentelijke) organisaties.
7.1 Subdoelstellingen
| Doelstelling | Voortgang | |
| Scope 1 | 100% reductie in 2030 ten opzichte van 2019 | – 9% |
| Scope 2 | 100% reductie in 2030 ten opzichte van 2019 | – 91% |
| Business travel | 100% reductie in 2030 ten opzichte van 2019 | + 41% |
| Energieverbruik | 22% reductie in 2030 ten opzichte van 2019 | – 10 % |
| Alternatieve brandstoffen | Brandstofverbruik is zo snel mogelijk HVO-100 of Bio-CNG | 53% van de gekochte brandstoffen (exclusief aardgas) is momenteel HV100 of Bio-CNG |
8. Deelname aan sector- en keteninitiatieven
Vanuit de CO2-Prestatieladder wordt gevraagd om deelname aan één of meerdere sector- of keteninitiatieven. Gemeente Leeuwarden dient zich op de hoogte te stellen van de initiatieven die binnen de branche spelen. De SKAO houdt hiervoor op Initiatieven en Programma’s (co2- prestatieladder.nl) een compleet overzicht bij van alle initiatieven en reductieprogramma’s. Eventuele geschikte initiatieven zijn besproken met de projectleider en met het management. Aangezien de organisatie aan meerdere initiatieven deelneemt is dit alleen ter inspiratie geraadpleegd.
8.1 Actieve deelname
Door deelname aan een initiatief en de interactie met andere organisaties / sectoren kan informatie worden uitgewisseld en kunnen in samenwerking nieuwe ideeën en ontwikkelingen op het gebied van CO2-reductie tot stand komen. Vanuit dit doel vraagt de norm om een actieve deelname, middels bijvoorbeeld werkgroepen. Verslagen van bijeenkomsten en van overlegmomenten en presentaties van gemeente Leeuwarden in de werkgroep kunnen tegenover de auditor dienen als bewijs van actieve deelname.
8.2 Lopende initiatieven
Vereniging Circulair Fryslân
Door actief lidmaatschap aan deze vereniging wordt op verschillende thema’s binnen circulariteit samengewerkt tussen overheden, onderwijs en bedrijven. Budget:
- Lidmaatschap € 18.000,- per jaar.
- 8 uur per week.
F4-verband
Het F4-verband bestaat uit de vier grootste gemeenten van provincie Fryslân. Binnen dit verband worden thema’s zoals duurzaamheid behandeld. Hoe kan de ene organisatie iets voor de ander betekenen? Ook i.r.t. de CO2- prestatieladder komt dit netwerk van pas.
Vereniging van Friese Gemeenten (VFG)
Gemeente Leeuwarden maakt deel uit van het netwerk van Friese gemeenten. De commissie Klimaat en Energie komt gemiddeld 4 maal per jaar samen. Dit netwerk is van belang voor de lobby naar de Rijksoverheid. Een Fries standpunt kan namelijk worden meegenomen naar de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG).
SKAO, CoP
Stichting Klimaatvriendelijk Aanbesteden & Ondernemen (SKAO) is de onafhankelijke eigenaar en beheerder van de CO2-Prestatieladder en verantwoordelijk voor het gebruik en de doorontwikkeling van het certificeringschema. Daarnaast zorgt zij voor verbreding van het gebruik van de CO2- Prestatieladder bij bedrijven, opdrachtgevers en in sectoren. SKAO jaagt bedrijven en overheden met de CO2-Prestatieladder aan om CO2 te reduceren met als doel een klimaatneutraal bedrijfsleven te realiseren. Het faciliteert onderzoek naar de verbetering en doorontwikkeling van de CO2- Prestatieladder. Gemeente Leeuwarden heeft zich aangesloten bij de community of practices voor 100.000 plus gemeenten. Binnen dit verband worden uitdagingen en oplossingen besproken die relevant zijn voor gemeenten met een dergelijke omvang.
Freonen van Fossielfrij Fryslân (FFF)
Gemeente Leeuwarden is lid van Freonen van Fossielfrij Fryslân. Dit netwerk bestaande uit bedrijven, overheden, onderwijsinstellingen e.a. is er op gericht om het gebruik van fossiele brandstoffen aan banden te leggen. Dit doet zij aan de hand van ludieke evenementen. Zo werd onder meer de elfwegentocht georganiseerd. 11 dagen lang geen druppel benzine!
Disclaimer & Colofon
Uitsluiting van juridische aansprakelijkheid
Hoewel de informatie in dit rapport afkomstig is van betrouwbare bronnen en exceptionele zorgvuldigheid is betracht tijdens het samenstellen van deze rapportage kunnen De Duurzame Adviseurs geen juridische aansprakelijkheid aanvaarden voor fouten, onnauwkeurigheden, ongeacht de oorzaak daarvan en voor schade als gevolg daarvan. De borging en uitvoering van de opgestelde beoogde doelen en maatregelen aanwezig in dit rapport liggen bij de verantwoordelijkheid van de opdrachtgever. Voor het niet behalen van doelen en/of het onjuist aanleveren van data door de opdrachtgever, kunnen De Duurzame Adviseurs niet aansprakelijk worden gesteld.
In geen enkel geval zijn De Duurzame Adviseurs, haar eigenaren en/of medewerkers aansprakelijk ten aanzien van indirecte, immateriële of gevolgschade met inbegrip van gederfde winst of inkomsten en verlies van contracten of orders.
Bescherming intellectueel eigendom
Het auteursrecht op dit document berust bij De Duurzame Adviseurs of bij derden welke bij toestemming deze documentatie beschikbaar hebben gesteld aan Gemeente Leeuwarden.
Vermenigvuldiging in wat voor vorm dan ook is alleen toegestaan door voorafgaande toestemming door De Duurzame Adviseurs.
Ondertekening
Auteur(s): Jop Bijvoet, De Duurzame Adviseurs
Kenmerk: CO2-Beleidscommunicatie 2025
Datum: Juni 2025
Versie: 1.0
Verantwoordelijke manager: Jannie Lania