Bron: Gemeente Leeuwarden
Leeuwarden is een van de meest monumentale steden van Noord-Nederland. Met 560 rijksmonumenten behoort de Friese hoofdstad tot de top-15 van Nederlandse monumentengemeenten. Leeuwarden heeft een prachtige historische binnenstad en gave woonwijken uit de late negentiende en vroege twintigste eeuw. Ook de dorpen die bij Leeuwarden horen: Lekkum, Miedum, Snakkerburen, Goutum, Hempens-Teerns, Wirdum en Swichum en Wytgaard, mogen gezien worden. Naast de schat aan monumentale gebouwen heeft Leeuwarden beschermde stadsgezichten zoals de binnenstad met de buitensingels, het Nieuwe Kanaalgebied en de Hollanderwijk. Deze gebieden worden beschermd vanwege hun bijzondere ruimtelijke structuur en karakter, waarin hun ontwikkelingsgeschiedenis - soms eeuwen - te zien is. De bescherming betreft het historisch gegroeide patroon van gevelwanden, straten, pleinen, grachten en groengebieden en hun onderlinge samenhang. In de stadsgezichten staan naast de rijksmonumenten ook nog eens 360 beeldbepalende panden.
Een grote verscheidenheid aan monumenten
De monumenten van Leeuwarden laten een grote verscheidenheid zien. Het gaat om woonhuizen, kerken, molens, pakhuizen, winkel- en kantoorpanden en zelfs om parken, een middeleeuwse waterloop en standbeelden. Ook de kaden en pijpen in de binnenstad en delen van de oude omwalling en grachten zijn monumentaal. De oudste monumenten, de kloosterkerk van de Dominicanen aan het Jacobijnerkerkhof en de parochiekerk van Swichum (gewijd aan de heiligen Nicolaas en Catharina), dateren uit de dertiende eeuw. Het jongste monument is het Burmaniakamp uit 1940, de Duitse manschappenverblijven tegenover de vliegbasis. In de eeuwen hiertussen zijn vele bijzondere gebouwen tot stand gekomen zoals de Kanselarij aan de Tweebaksmarkt en de Waag op de Nieuwestad, beide uit de Renaissanceperiode. Maar ook herenhuizen zoals het achttiende-eeuwse Eysingahuis aan de Tweebaksmarkt en het negentiende-eeuwse Catshuis aan de Nieuwestad behoren hiertoe. De Centraal Apotheek aan de Voorstreek is een toonbeeld van Art Nouveau-stijl uit het begin van de twintigste eeuw. Maar ook veel eenvoudige woon- en winkelpanden zijn monumentaal, dit is zelfs de grootste groep rijksmonumenten.
Archeologische bodemschatten
Ook in de bodem van Leeuwarden is veel waardevols bewaard gebleven. Omstreeks het begin van de jaartelling vestigden mensen zich op de relatief hooggelegen oevers en kwelderwallen langs de toenmalige Middelzee. Zij wierpen terpen op om zich te beschermen tegen wassend water. Sommige van deze nederzettingen hebben zich in de loop der eeuwen ontwikkeld tot de huidige stad en de omliggende dorpen. Grote delen van de gemeente zijn daarom aangemerkt als gebieden met een hoge archeologische verwachting, waaronder de binnenstad van Leeuwarden en de meeste dorpskernen. Enkele vindplaatsen zijn ook beschermd als monument. Er wordt naar gestreefd om het historische bodemarchief zo min mogelijk te verstoren. Behoud in de grond staat voorop.
Adressen en gegevens
Gemeente Leeuwarden
Dienst Stadsontwikkeling en -Beheer
Sector Bouwen, Wonen en Milieu
Gemeentelijke monumentenzorg
Adres: Postbus 21000 8900 JA Leeuwarden
Telefoon: 14058
E-mail: gemeente@leeuwarden.nl
Print dit artikel
Verstuur dit artikel